Dzięki miękkiemu, nośnemu brzmieniu gitara klasyczna – czyli gitara z nylonowymi strunami – jest naturalnym wyborem do muzyki klasycznej. Jednocześnie, ze względu na wygodę gry, świetnie sprawdza się jako gitara dla początkujących oraz instrument do nauki, ćwiczeń w domu i codziennego grania.
Gitara klasyczna wywodzi się z form, które w XVII wieku w Hiszpanii rozwinęły się z lutni oraz vihueli. W XIX wieku instrument zyskał swoją współczesną postać dzięki lutnikowi Antonio de Torres (1817–1892). Zasadnicze rozwiązania konstrukcyjne zaproponowane przez Torresa przetrwały do dziś, choć z czasem były subtelnie modyfikowane, aby poprawić właściwości brzmieniowe. Dotyczy to m.in. zmian w ożebrowaniu wnętrza, które wpływają na drgania płyty wierzchniej, a co za tym idzie – na głośność i projekcję dźwięku. Dziś gitara klasyczna zachwyca nie tylko miłośników klasyki, lecz także entuzjastów fingerstyle’u, a obok gry solowej świetnie sprawdza się również w akompaniamencie wokalnym.
Choć gitary klasyczne i gitary akustyczne ze strunami stalowymi na pierwszy rzut oka mogą wyglądać podobnie, każda z nich ma własne cechy, które wpływają na brzmienie, wygodę gry i wygląd.
Najważniejsza różnica to rodzaj strun: gitary klasyczne są standardowo wyposażone w struny nylonowe, natomiast gitary typu western zawsze mają struny stalowe. Gitary klasycznej nigdy nie należy napinać strunami stalowymi – ich znacznie większe napięcie może uszkodzić gryf, mostek i całą konstrukcję. Nylon nadaje klasycznej gitarze miękką, okrągłą barwę, podczas gdy stalowe struny oferują jaśniejsze wysokie tony, większy atak i bardziej bezpośrednie brzmienie.
Szerokość siodełka, zwykle ok. 52 mm, zapewnia więcej miejsca na podstrunnicy – to świetne rozwiązanie do gry palcami i tradycyjnych technik. Podstrunnica w gitarach klasycznych jest najczęściej płaska, co ma znaczenie również przy doborze kapodastra.
Wyróżnia się także główka: gitary klasyczne zazwyczaj mają otwartą główkę (tzw. główkę szczelinową). Część producentów wykorzystuje ten klasyczny wygląd także w wybranych modelach gitar akustycznych ze stalowymi strunami.
Gitary klasyczne występują w wielu rozmiarach, dzięki czemu nawet najmłodsi mogą rozpocząć naukę w komfortowy i ergonomiczny sposób. Dostępne są m.in. modele 1/4, 1/2, 3/4, 4/4 oraz 7/8.
Wszystkie rozmiary są dostępne z cutaway lub bez. Cutaway to wycięcie w dolnej części korpusu, które ułatwia dostęp do wysokich pozycji. Ponieważ jednak zmniejsza nieco objętość pudła rezonansowego, możliwe są minimalne różnice w rezonansie.
Wielu producentów udowadnia innowacyjność, oferując nietypowe instrumenty, takie jak Silent Guitar firmy Yamaha. Bez tradycyjnego korpusu, za to z przetwornikiem i cutawayem, można ćwiczyć niemal bezgłośnie, a jednocześnie uzyskać przekonujące, klasyczne brzmienie po podłączeniu do wzmacniacza. A może gitara bezprogowa? Godin proponuje nietuzinkowe modele Ultra-Fretless z wysokiej klasy elektroniką i charakterystycznym wyglądem bez otworu rezonansowego. Nie zapomniano również o leworęcznych: gitary klasyczne dla leworęcznych znajdziesz w ofercie niemal każdego producenta.
Hiszpański flamenco również opiera się na klasycznej gitarze, zwanej gitarą flamenco. Wizualnie często trudno odróżnić ją od gitary klasycznej. Choć kształt jest podobny, boki bywają nieco węższe, co przekłada się na lżejszą konstrukcję i wygodę podczas długich, intensywnych występów. Gitara flamenco ma zazwyczaj lżejszą budowę, co wynika m.in. z częstego użycia drewna cyprysowego na spód i boki. To lekkie drewno zapewnia dynamiczne wibracje i bardzo przebijające się brzmienie – niezbędne, gdy instrument musi konkurować z wokalem, kastanietami i klaskaniem. Coraz częściej spotyka się też palisander jako drewno korpusu. Płyta wierzchnia jest przeważnie ze świerku, który dodaje przejrzystości i szybkiej odpowiedzi w górze pasma. Dla ochrony płyty wierzchniej montuje się golpeador (specjalną płytkę ochronną), a nisko ustawione struny ułatwiają typowe, szybkie przebiegi flamenco.
Oprócz ożebrowania wnętrza, na brzmienie i jakość gitary klasycznej wpływają dobór drewna, kunszt wykonania oraz rodzaj wykończenia. W instrumentach wyższej klasy na płytę wierzchnią najczęściej stosuje się świerk o drobnych, równych i gęsto ułożonych słojach. W zależności od preferencji brzmieniowych używa się też innych gatunków: świerk ceniony jest za przejrzystość i czytelne wysokie tony, natomiast cedr daje cieplejszą barwę i bogatsze alikwoty. Jeszcze cieplejsze brzmienie może zapewnić mahoń, który często ma mniej wyraźne alikwoty. Wybór drewna na płytę wierzchnią zależy więc głównie od preferencji muzyka. W gitarach dla początkujących płyta wierzchnia bywa wykonana z laminatu, który jest odporniejszy na wilgoć i zapewnia solidny sustain.
Na spód i boki klasycznie stosuje się mahoń, palisander, cedr lub klon, które wnoszą własną charakterystykę brzmieniową. Gryfy najczęściej wykonywane są z mahoniu, klonu lub innych stabilnych gatunków o odpowiedniej gęstości. Najpopularniejsze drewno na podstrunnicę to palisander, rzadziej heban. Coraz częściej spotyka się również Richlite (sprasowany kompozyt), a także orzech, laur i Micarta.
Początkujący często spotykają się z tymi pojęciami – i nic dziwnego, bo mają one wpływ na brzmienie oraz cenę. Gitary z litego drewna uchodzą zwykle za bardziej wartościowe, natomiast laminat częściej spotyka się w modelach budżetowych. W praktyce warto kierować się przeznaczeniem instrumentu.
Na start bardzo dobrze sprawdzają się gitary klasyczne z laminatu: są przystępne cenowo i stanowią solidny wybór do nauki. Dodatkowo są dość odporne na wahania temperatury i wilgotności – idealne jako gitara „na co dzień” lub w podróży.
W średnim segmencie często spotkasz gitary z litą płytą wierzchnią. Przekłada się to na lepsze przenoszenie drgań, a w efekcie – na bardziej dynamiczne brzmienie i większą projekcję.
Muzycy profesjonalni chętnie wybierają w pełni lite gitary, w których także spód i boki są z litego drewna – dla maksymalnej swobody rezonansu i pełniejszego wolumenu.
Na scenie i w studiu przetwornik to duża zaleta, ponieważ nie trzeba precyzyjnie ustawiać mikrofonu przed otworem rezonansowym. Dobre systemy są zwykle bardziej odporne na sprzężenia i zapewniają naturalne brzmienie, które pozwala lepiej oddać charakter gitary klasycznej.
Oczywiście każdą gitarę klasyczną można doposażyć w system przetwornika przez wykwalifikowany serwis. Wygodniejszym rozwiązaniem jest jednak zakup modelu z fabrycznie zamontowaną elektroniką – wielu producentów oferuje takie instrumenty także w atrakcyjnych cenach. Część wariantów ma dodatkowo wbudowany tuner, co ułatwia szybkie strojenie na żywo.
Przy zakupie pierwszej gitary często pojawia się pytanie, który typ instrumentu będzie najlepszy na start. Nierzadko chodzi o wybór między gitarą ze stalowymi strunami a gitarą z nylonowymi strunami.
Rozpoczęcie nauki od gitary akustycznej ze stalowymi strunami jest jak najbardziej możliwe – jej wyraziste, przebijające się brzmienie docenią szczególnie fani singer-songwriter, a ten typ instrumentu towarzyszy wielu światowym hitom. Jednocześnie, przy chwytaniu akordów, oprócz techniki potrzebna jest także pewna siła, więc palce lewej ręki muszą się przyzwyczaić. Z tego powodu gitara klasyczna cieszy się dużą popularnością wśród początkujących: nylonowe struny są zwykle bardziej przyjazne dla nieprzyzwyczajonych palców, podczas gdy stalowe struny na początku mogą wydawać się twardsze. Przy regularnych ćwiczeniach szybko pojawi się naskórek ochronny – wtedy gra na stali staje się wyraźnie wygodniejsza.
Początkujący nie muszą inwestować dużych kwot w pierwszą gitarę klasyczną. Na początek dostępnych jest wiele niedrogich modeli w zestawie z akcesoriami takimi jak statyw, tuner, podnóżek, kapodaster i inne – często w bardzo korzystnym stosunku ceny do jakości. To świetny sposób, aby od razu mieć komplet potrzebnych rzeczy i spokojnie rozpocząć naukę.
Na start sprawdzają się modele 4/4 dla dorosłych oraz mniejsze rozmiary, takie jak 3/4 czy 1/2 dla dzieci. Warto zwrócić uwagę na wygodną wysokość strun, solidne wykonanie i dopasowany zestaw akcesoriów.
Dorośli najczęściej wybierają 4/4, a dzieci i mniejsze osoby – 3/4, 1/2 lub 1/4. Kluczowe są wzrost, długość ramion i swobodna, niewymuszona pozycja podczas gry.
Gitara klasyczna ma struny nylonowe i brzmienie miękkie oraz ciepłe, natomiast gitara akustyczna typu western ma struny stalowe i brzmi jaśniej oraz bardziej przebijająco. Dodatkowo gryf i szerokość siodełka w gitarach klasycznych są zwykle większe – co sprzyja grze palcami.
Struny stalowe mają znacznie większe napięcie. Może to uszkodzić gryf, mostek i konstrukcję gitary klasycznej. Gitary klasyczne są projektowane z myślą o strunach nylonowych.
Nylon daje klasycznie miękką barwę, carbon często brzmi jaśniej i bardziej selektywnie. Struny high tension są sztywniejsze i mogą zapewniać większą projekcję, ale wymagają też nieco więcej siły – dla początkujących zwykle wygodne są napięcie normalne (normal tension) lub średnie (medium tension).
Niższa wysokość strun ułatwia dociskanie, wyższa może dać większą dynamikę. W wielu modelach regulacja jest możliwa przez siodełko/mostek, a czasem także ustawienie gryfu (zależnie od konstrukcji) – najlepiej wykonać to w serwisie, aby uniknąć brzęczenia.
Lita płyta wierzchnia zwykle rezonuje swobodniej i daje więcej dynamiki. Laminat jest bardziej odporny i często tańszy – to dobry wybór na start lub jako gitara „do codziennego użytku”.
Jeśli często grasz w wysokich pozycjach, cutaway jest bardzo praktyczny. Korpus bez cutaway może natomiast zaoferować minimalnie większą pełnię rezonansu.
Na scenie i w zespole przetwornik jest bardzo przydatny, ponieważ daje bezpośredni sygnał i zwykle mniejszą podatność na sprzężenia. Wiele modeli jest dostępnych fabrycznie z pickupem i preampem.
Zestawy dla początkujących są wygodne, bo zawierają akcesoria takie jak pokrowiec/gigbag, tuner, podnóżek czy statyw. Najważniejsze, by rozmiar był dopasowany, a gitara dobrze ustawiona – wtedy ćwiczenia od początku sprawiają więcej przyjemności.